Promienie y i promienie Roentgena cz. 2

W zwykle stosowanej gruszce Roentgena naprzeciwko katody znajduje się zwierciadełko metalowe „antikatoda”, w której wskutek bombardowań elektronowych wywiązują się promienie Roentgena. Wytłumaczenie natury tych promieni sprawiało wiele trudności uczonym; przypuszczano z początku, że są to bardzo krótkie fale eteru, ale dowodów brakło. Dopiero w 1912 r. prof. Laue z Monachjum ostatecznie rzecz tę rozstrzygnął.

Światło zwykłe, przechodząc przez t. zw, „siatki” czyli równoległe nacięcia na szkle–do 2000 linii na długości 1 mm.— daje widmo. Ale wiadomo, że to zachodzi wtedy tylko, gdy odległości między liniami leżą w granicach 20—50 długości fali. Jeśli promienie Roentgena mają być bardzo krótkimi falami, to siatki nasze nawet najdrobniejsze są za grube na wytworzenie widm roentgenowskich, tak jak sztachety ogrodu są za szerokie, by dać zwykłe widma widzialne.

wywóz gruzu poznań

Należałoby mieć siatkę, złożoną przynajmniej z 1.000.000 linii na 1 mm., by -wynik osięgnęć. Otóż prof. Lane powziął szczęśliwą myśl użycia do tego celu kryształu, specjalnie soli kuchennej. Już dawno mineralogowie przypuszczali, że cząsteczki i atomy w krysztale rozłożone są we- ; dług płaszczyzn symetrii, jaką posiada kryształ. Budowa np. kryształu soli kuchennej będzie się przedstawiała, jak na rys. 3. Kulki czarne to atomy sodu, kulki niezaczernione — atomy chloru. Przeprowadźmy przez pierwsze lub przez drugie płaszczyzny, a otrzymamy równoległy ich szereg — siatkę przestrzenną; odległości między płaszczyznami są rzędu 10 — 8 cm (odległość między środkami atomów sodu i chloru w soli kuchennej wynosi ściśle 2,814 X 10 _ 8 cm); mamy przeto idealną siatkę o jakichś 2 milionach kresek na 1 mm. Otóż Laue stwierdził, że promienie Roentgena, puszczone na kryształ soli kuchennej, ulegają takiemu samemu załamaniu i odbiciu, jak zwykłe światło; a stąd obliczył długości ich fal. Są to promienie o fali 1000 razy krótszej, od najkrótszych pozafiołkowych. Zestawiliśmy szereg fal eteru od najdłuższych 20 metrowych fal Hertza, stosowanych w telegrafie bez drutu, aż do najkrótszych promieni y. wynoszących 47 biljonową część milimetra: Pomiar długości fali promieni Roentgena jest dość prosty i opiera się na znanych podstawach optyki. Puśćmy pod kątem szereg promieni P,, P2, P3 itd. o długości fali X na siatkę z płaszczyzn równoległych I, II, III itd. i odległych od siebie od, a promień odbity R ujrzymy tylko dla pewnego ściśle oznaczonego kąta a.

wywóz gruzu poznań